Marek Jarząbek
--------------

Czasy głębokiego socjalizmu mamy już dawno za sobą, jednak wśród sporej ilości społeczeństwa wciąż żywe jest przekonanie, że „mój głos nic nie znaczy”. Przekonanie jakże błędne, czego przykładem niech będą chociażby ostatnie wybory parlamentarne w naszym kraju. Naród nie mogąc dłużej znieść polityki prowadzonej przez Prawo i Sprawiedliwość, wziął sprawy (i długopisy) w swoje ręce i tłumnie poszedł do lokali wyborczych ustalić nowy ład społeczny. Media były zachwycone ówczesną frekwencją, ledwie przekraczającą próg 50%.

Ale mniejsza o to. Polska wzorem polityki naszych zachodnich sąsiadów kieruje się w stronę państwa federalnego, oddając coraz więcej władzy samorządom, czyli gremiom lokalnym. Dzisiaj przeciętnego Nowaka coraz bardziej interesuje jego własne podwórko i lokalne problemy, przynajmniej w teorii. Czy aby na pewno tak jest? W niedzielnym referendum krzyżyk postawiły zaledwie 43 tysiące olsztynian (32 proc. uprawnionych do głosowania), ale na szczęście niski próg referendum (26 proc.) sprawił, że głosowanie jest ważne. Gdyby było nieważne, zachowano by status quo w mieście, co skompromitowałoby polską politykę po 1989 roku w kwestii informowania obywateli o słuszności uczestniczenia w wyborach.

Niska frekwencja jest o tyle zaskakująca, że gdyby porównać ją z obecnością mieszkańców Warmii na ubiegłorocznych wyborach parlamentarnych, można by odnieść wrażenie, że jednak zmierzamy powoli w stronę światła. Wówczas głosowano chętnie – posłów i senatorów wybrało bowiem aż 65 proc. uprawnionych z Olsztyna, co było wynikiem znacznie lepszym od średniej krajowej (53,8 proc.). Wydawało się, że zostanie po tym zdarzeniu w społeczności jakiś ślad i w życie wejdzie nowe powiedzenie: „Ja jednak mogę”. Nic z tych rzeczy. Można odnieść wrażenie, że w niedzielę mieszkańcy miasta nie chcieli robić więcej przykrości Czesławowi Małkowskiemu i referendum solidarnie zignorowali. W błędzie są jednak ci, którzy uważali, że sprawa rozwiąże się sama, skoro świeżo odwołany prezydent musi skupić się na odpieraniu zarzutów, a sąd zakazał mu wykonywania obowiązków.

Niektórzy będą w ogóle w szoku, gdy dowiedzą się, że do urn trzeba będzie pójść raz jeszcze – aby nowego zarządcę miasta wybrać. I tu ciekawa sprawa. Być może frekwencja podczas referendum była niska, bo ludzie uważali, że gdy zagłosują za odwołaniem Małkowskiego, to będą musieli znów wstać w inne niedzielne popołudnie z fotela, by wybrać jego następcę. Rada Miasta postawiła jednak lokalnej społeczności nie lada orzech do zgryzienia. Wybór pomiędzy skompromitowanym już w oczach mediów prezydentem, a radnymi, którzy pomysł referendum zgłosili. W każdym wypadku (oprócz frekwencji poniżej wymaganego progu) konsekwencją byłyby przedterminowe wybory. Wydaje się więc, że mieszkańcy Olsztyna zmuszeni do takiej decyzji wybrali po prostu mniejsze zło. Z drugiej strony, gdyby nie było opcji „coś za coś”, wynik referendum mógłby wyglądać zgoła odmiennie…